Category Archives: Uncategorized

गौतम बुद्ध का जमाना था। तब स्वतंत्र पशु – चिकित्सालय नहीं था। तत्समय के मशहूर चिकित्सक जीवक थे। राजगीर में उनका चिकित्सालय था। अब भरहुत स्तूप पर उकेरे गए जीवक के अस्पताल का दृश्य देखिए। ( चित्र 1) चिकित्सालय में औषधियाँ सिकहर ( छींका ) पर टँगी हुई हैं। जीवक पेट का इलाज कर रहेContinue reading “पशु चिकित्सालय”

सिंधु संस्कृतीतील लहान मुलांचे खिलोने ! ब्रिटीश म्युझियम लंडन मधील हे सिंधु संस्कृतीतील लहान मुलांचे खिलोने / खेळणे आहेत . काळ कोणताही असो …..लहान मुलांच्या मनोरंजनासाठी खिलोने / खेळणे आवश्यकच आहे . आजच्या काळात लहान मुलांसाठी अनेक प्रकारचे मनोरंजनाचे खिलोने म्हणजेच ” toy ” आहेत . अगदी त्याचप्रमाणे सिंधु संस्कृतीच्या काळात म्हणजेच आजपासुन दहा हजारContinue reading “सिंधु संस्कृतीतील लहान मुलांचे खिलोने !”

भरहुत स्तुपावर छद्दन्द जातककथेचे शिल्प आहे ..ही एक प्रसिध्द जातककथा असल्यामुळे ह्यावर अजिंठा लेणीतही खुप सुंदर चित्र निर्माण झालेले आहे ..ह्या जातककथेतून गैरसमज – मत्सरातुन निर्माण झालेल्या द्वेशाचे परिणाम सर्व कुटुंबाला कसे हानीकारक असतात ..हे समाज मनावर ठसवण्यात आले आहे ..जातककथेमध्ये पशू – पक्षी त्यांचे जीवन…, मृत्यु , पुनर्जन्म .., पुर्वजन्माच्या स्मृती दिसून येतात ..त्याContinue reading “छद्दन्द जातककथा”

भरहूत स्तुपावर हा बुध्द चरित्रातील प्रसंग शिल्पामध्ये कोरलेला आहे …सुदत्त नावाचा व्यापाऱ्यांचा प्रमुख असतो ..तो तत्कालीन राजांपेक्षा धनवान असतो ..तो गोर गरीबांना मोपत अन्नदान करीत असल्यामुळे तो ” अनाथपिंडक ” ह्या नावाने सुप्रसिध्द असतो ..त्याला एकदा जेत राजकूमाराचे वेळूवन आवडते .हे वेळूवन तथागत बुध्दांना दान म्हणून द्यावे ही कल्पना त्याचा मनात येते ..वेळूवन विकत द्यावेContinue reading “अनाथपिंडकाची दान पारमिता”

लंडन येथील व्हिक्टोरिया अँन्ड अल्बर्ट म्युझियम मध्ये भारतातील बुध्दिस्ट संस्कृतीचे प्रेरणास्थान असलेल्या ” बुध्दगया ” येथील उत्खननात आढळलेल्या पाषाणी स्तंभावरील हे ” हत्ती ” चे स्फिंक्स आहे ….. या स्तंभाचा काळ हा कुषाण काळ असुन इसवी सन एक ते शंभर आहे ….. प्राचीन बुध्दिस्ट संस्कृतीमध्ये प्राण्यांना पंख शिल्पकलेमध्ये दर्शविणे यावर ग्रिक शिल्पकलेच्या प्रभावातुन आले …Continue reading “हत्ती स्फिंक्स /बुध्दगया —व्हिक्टोरिया अँन्ड अल्बर्ट म्युझियम लंडन”

इसाप निती , पंचतंत्र कथांच्याही चारशे वर्ष अगोदर ” ” जातक कथांचे ” अस्तित्व आहे ..जातक कथा देखील ह्या संस्कार कथाच आहेत ..जातक कथामधून समाजाला मौल्यवान संदेश दिला जातो ,..ही “कुरूंगमृग जातक ” कथा आहे,,ही भरहूत स्तुप सातना जिल्हा मध्यप्रदेश येथे होती ,.हल्ली हे शिल्प कोलकत्ता वस्तुसंग्राहालयात आहे ..एका तळ्या काठावर एका उंच झाडावर शतपत्रContinue reading “कुरूंगमृग जातक कथा”

An Appropriate Response When we practice compassion, we embody an impossible vow.  The bodhisattva vow describes, to some extent, a reality that we know is not possible—a cessation of all of the suffering in this world. At the same time, the vow affirms its own unachievability. We know it’s not possible to alleviate all of theContinue reading “Compassion”

Why are Dr Ambedkar’s ideas so important to understanding the lives of the oppressed today; not just in India but globally? First, Dr Ambedkar was determined to address social reality as it is not just how we’d like it to be; second, he took the perspective of those at the bottom who are oppressed; and third, DrContinue reading “The Relevance of Dr Babasaheb Ambedkar – Today and Tomorrow”

Matthieu Ricard is a member of the Mind and Life Institute, an organization that advances the collaboration between modern science and Buddhism. He is a participant, both as a subject and as a collaborator, in research programs on the effects of meditation and mind training on the brain. He shares some thoughts on the topic:Continue reading “The Science of the Mind”